با اذعان به اهمیت بحث تجارت درون صنعت برای هر کشور و همچنین به دلیل عدم وجود اطلاعات جامع و یکپارچه در رابطه با بحث صنایع چوب و محصولات چوبی، مقاله حاضر در این رابطه تدوین گردیده است. این مقاله شامل دو بخش است. بخش اول محاسبات به صورت سالانه برای مجموع صنعت چوب و فرآورده های چوبی در بازه زمانی 1395-1371 و بخش دوم محاسبات مربوط به سال 1395 به تفکیک کد تعرفه ای چوب و محصولات چوبی است. برای برآورد تجارت درون صنعت و تعیین نوع آن از شاخص گروبل و لوید و شاخص کیفیت کالا استفاده شده است. نتایج نشان داد کشور ایران با کشورهای مانند کویت، لبنان، گرجستان، جمهوری سوریه، آذربایجان، ارمنستان، مجارستان و پاکستان به ترتیب با مقدار تجارت درون صنعت 44/0، 44/0، 41/0 39/0، 35/0، 28/0، 27/0 و 25/0 دارای بیشترین میانگین سالانه تجارت درون صنعت بود. تجارت درون صنعت پاکستان و لبنان بیشتر از نوع عمودی با کیفیت بالا بوده است. همچنین نتایج تجارت درون صنعت براساس هر یک از کدهای تعرفه ای در سال 1395 نشان داد که تجارت درون صنعت برای کدهای 45، 46 (به جز امارت متحده عربی) و 47 عملاً صفر بوده یا به سمت صفر میل نموده است. در حالی که برای کدهای 44، 48، 49 و 94 کشورهای با تجارت درون صنعت بیشتر از صفر وجود داشته است. در کد 44 (برای کشورهای هلند، ایتالیا، انگلستان، ایالات متحده آمریکا و قزاقستان)، در کد 46 (کشور امارت متحده) در کد 48 (برای کشورهای امارت متحده عربی، عمان و مالزی)، در کد 49 (برای کشورهای ایتالیا و فدراسیون روسیه) اکثر تجارت درون صنعت از نوع عمودی می باشد و در کد 94 تنها کویت داری اکثر تجارت درون صنعت از نوع افقی می باشد.

تجارت درون صنعت، صادرات و واردات همزمان کالاها و خدماتی است که در یک گروه صنعتی مشابه دسته ‏بندی شده ‏اند. تجارت درون صنعت به دو بخش تجارت درون صنعت افقی و عمودی تفکیک می شود که به ترتیب با تجارت محصولات در یک کیفیت مشابه و دیگری با کیفیت ‏های متفاوت تعریف می ‏شوند. تاکید این مطالعه بر تجارت عمودی درون صنعت به دلیل سهم 80.92 درصدی آن طی سال های (2006-1997) از کل تجارت درون صنعت ایران است. در این مطالعه مشخصه ‏های تجارت عمودی درون صنعت با استفاده از شاخص گرابل و لیود میان ایران و چند شریک مهم تجاری آن (چین، کره جنوبی، امارات متحده عربی، ژاپن، ترکیه، مالزی و سنگاپور) طی دوره (2006-1997) با استفاده از رهیافت داده ‏های تابلویی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. نتایج برآورد مدل ارائه شده در مقاله بدون اعمال تاثیرات ثابت نشان می دهند که ضرایب برآورد شده برای متغیرهای سطوح GDP، تفاوت های GDP سرانه و نرخ ارز دوجانبه با انتظارات نظری تحقیق سازگاری دارد، اما ضریب به دست آمده برای متغیر فاصله جغرافیایی با انتظارات نظری سازگار نیست و می تواند ناشی از ساختار شبکه حمل و نقل باشد. یافته‏ های این مقاله می تواند تا حدودی به روشن ‏تر شدن مسیر سیاست تجاری ایران کمک کند.

در این مقاله سعی شده است با استفاده از روش نوع تجارت، تجارت درون صنعت ایران با چین بررسی شود. در این روش، کیفیت و تمایز کالاها بررسی می شوند و از سوی دیگر، این رابطه صرفا در مورد روابط تجاری دو طرفه مد نظر قرار می گیرد. این امر باعث می شود تا نتایج به دست آمده از این طریق دیگر دارای تورشهایی مانند تورش جغرافیایی یا بخشی، نباشند. در این باره  از داده های تجارت در سطح چهار رقمی SITC در سالهای 1997 تا 2000، استفاده شده است.نتایج به دست آمده در این تحقیق نشان می دهد که تجارت درون صنعت سهم بسیار اندکی از تجارت ایران با چین را تشکیل می دهد. از سوی دیگر، سهم عمده به تجارت درون صنعت عمودی ـ و نه افقی ـ تعلق داشته است. این امر از یک سو نشان می دهد که فشار رقابتی بر کالاهای ایرانی اندک بوده است، و از سوی دیگر، این شاخص نشان می دهد که سهم عمده تجارت درون صنعت، در زمینه مواد اولیه تولید و از کالاهای با کیفیت پایین تشکیل شده است که می توان با اندکی بالا بردن کیفیت کالاهای صادراتی ایران، قدرت رقابتی کالاهای ایرانی را افزایش داد. همچنین، اندک بودن شاخص تجارت درون صنعت در گروه کالاهای به دست آمده حاکی از بالا بودن امکان بروز بیکاری در این صنایع ـ در صورت آزاد سازی تجاری میان ایران و چین - در آینده است.

هدف مقاله حاضر بر آورد و بررسی میزان انواع تجارت درون صنعت متقابل ایران و اتحادیه اروپا طی دوره زمانی 2003-1997، با توجه به پیشرفت های اخیر در زمینه اندازه گیری تجارت درون صنعت می باشد. بر اساس نتایج بدست آمده، میزان تجارت درون صنعت متقابل ایران و اتحادیه اروپا در سطح پایین ولی در حال رشد قرار دارد. همچنین، سهم قابل ملاحظه ای از تجارت درون صنعت متقابل ایران و این اتحادیه به تجارت درون صنعت عمودی اختصاص پیدا کرده است. بعلاوه، میزان تجارت درون صنعت متقابل حاشیه ای ایران و اتحادیه اروپا در سطح پایین ولی در حال رشد می باشد. به عبارت دیگر، بخش مسلط تغییر تجارت خارجی ایران با اتحادیه اروپا به شکل تجارت بین صنعتی می باشد. همچنین طی دوره زمانی مورد بررسی، صنایع تولیدات کارخانه ای و صنایع شیمیایی و تولیدات وابسته، صنایع پیشرو در زمینه تجارت درون صنعت متقابل ایران و اتحادیه اروپا می باشند. بر اساس نتایج بدست آمده، توصیه می شود ضمن مراقبت و ارتقا مزیت های نسبی موجود، عوامل تعیین کننده انواع تجارت درون صنعت نظیر تمایز افقی و عمودی، صرفه های ناشی از مقیاس، مخارج تحقیق و توسعه، سرمایه گذاری مستقیم خارجی و مشارکت در همگرایی های اقتصادی مورد توجه جدی قرار گیرد.

مقاله حاضر شاخص تجارت درون صنعت (به دو شکل متقابل و مستقل) بخش کارخانه ای ایران را طی دوره 1998-1994 براورد کرده است. براساس براوردهای این مطالعه، سهم تجارت درون صنعت ایران از کل تجارت بخش کارخانه ای (به هر دو شکل اشاره شده) قابل ملاحظه نمی باشد. مشخصا شاخص های IIT متقابل (با کشورهای در حال توسعه منتخب) و مستقل (با بقیه دنیا) در سال 1998 به ترتیب 56/2 و 31/13 براورد شده است که بسیار کمتر از کشورهای توسه یافته و کشورهای در حال توسعه به ویژه کشورهای شرق و جنوب شرق آسیا می باشد. با توجه به جدید بودن بحث تجارت درون صنعت به ویژه برای کشور ایران، لزوم توجه به این موضوع در محافل دانشگاهی و همچنین در سیاستگذاری  های آتی کاملا احساس می شود.

در این مطالعه، میزان تجارت درون صنعت متقابل ایران با استفاده از شاخص گروبل و لوید، طی دوره زمانی 1994-1998 بر اساس کدهای 5 رقمی استاندارد تجارت بین الملل (SITC) و دوره زمانی 1997-2001 بر پایه طبقه بندی 6 رقمی کدهای تعرفه ای (HS) در سطح کشور و گروه های کالایی، محاسبه و تجزیه و تحلیل شده است. نتایج حاکی از آن است که شاخص تجارت درون صنعت متقابل ایران و سایر کشورهای جهان، بسیار پایین است. با بررسی شاخص تجارت درون صنعت (IIT) درسطح کالاها ملاحظه می شود که در اغلب موارد، کالاهای مشابه غیر صنعتی، بین ایران و کشورهای در حال توسعه مبادله شده، در حالی که تجارت کالاهای همانند صنعتی، بین ایران و کشورهای توسعه یافته انجام گرفته است؛ به طوری که متوسط شاخص تجارت درون صنعت در گروه های کالایی تولیدات صنعتی، ماشین آلات و تجهزات حمل و نقل و قطعات کارخانه ای متفرقه، بیشتر از سایرگروه های اصلی بوده است. 

هدف از این مقاله، برآورد و بررسی انواع تجارت درون صنعت متقابل ایران و اعضای گروه جی هشت است. برای این منظور، میزان تجارت درون صنعت ایران با گروه جی هشت براساس شاخص های مهم گروبل و لوید، فونتان و فردنبرگ و شاخص اظهر و الیوت در سطح 4 رقم نظام هماهنگ توصیف و کدگذاری کالاها (HS) برای دوره زمانی 1388-1380 محاسبه شده است. براساس نتایج به دست آمده، میزان تجارت درون صنعت متقابل ایران و اعضای گروه جی هشت، در سطح پایین، اما طی زمان در حال افزایش است. همچنین سهم قابل ملاحظه ای از تجارت درون صنعت متقابل ایران و گروه جی هشت به تجارت درون صنعت عمودی اختصاص دارد. این موضوع از یک سو، نشان می دهد، فشار رقابتی بر کالاهای ایرانی اندک بوده و از سوی دیگر، با توجه به شاخص اظهر و الیوت سهم عمده تجارت درون صنعت از کالاهای با کیفیت پایین تشکیل شده است. به عبارت دیگر، تجارت خارجی ایران با اعضای گروه جی هشت بیشتر از نوع تجارت بین صنعتی است.

هدف از این بررسی تبیین سیاست‎های مناسب از طریق شناخت روابط تجاری درون صنعت بلوک منتخب می‎باشد. بدین منظور با انتخاب 20 کشور در حال توسعه و با استفاده از داده‎های ترکیبی، پویایی‎های روابط تجاری میان آنها در کوتاه مدت و بلند مدت (و در قالب روابط دو و چند جانبه) برای دوره 2001-2015مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته‏‎اند. نتایج بدست آمده حاکی از آن  است که در بلوک مورد نظر برخلاف نتایج حاصله از مطالعه گلدشتاین – خان کشش تولید خارجی در کوتاه مدت کمتر از مقدار آن در بلند مدت است.دوم اینکه برآورد و اثر نرخ واقعی ارز برای معادله صادرات چند جانبه بیشتر از اثر آن در معادله واردات چند جانبه در بلوک منتخب می‏باشد. سوم، در بلندمدت اثر تغییر تولید واردکننده و صادر کننده روی رشد تجارت بلوک یکسان است.همچنین رفتار سایر نرخ ارزها برای تجارت دو جانبه از کانال اثر رقابتی کشور سوم حائز اهمیت می‎باشد و نهایتاً اینکه در بلوک مورد نظر پدیده منحنی J مشاهده نمی‎گردد.

هدف اصلی مطالعه ی حاضر بررسی اثر تجارت درون صنعت بر تورم ایران طی دوره ی زمانی 1992-2017 میلادی می باشد. اگرچه در چارچوب نظریه های مرسوم تجارت، اثر تجارت خارجی بر تورم عموما منفی تلقی می شود ولی مطالعات مبتنی بر نظریه های جدید تجارت (NTT) در این رابطه محدود و فاقد نتیجه مشخص می باشد. با این حال، تجارت درون صنعت می تواند از طرق مختلف همچون صرفه های ناشی از مقیاس و تمایز محصول، تورم را تعدیل کند. نتایج برآورد رگرسیون انتقال ملایم برای ایران نشان می دهد تجارت درون صنعت در قالب ساختار سه رژیمی اثر منفی کاهنده و معناداری بر نرخ تورم دارد. این یافته با مدل های کروگمن سازگار است. همچنین، نتایج تحقیق حاضر نشان می دهد اثر تجارت درون صنعت بر نرخ تورم غیرخطی بوده و حضور این متغیر با سایر متغیرهای موثر بر تورم موجب تعدیل نرخ تورم شده است براساس نتایج بدست آمده، توصیه سیاستی این پژوهش اصلاح ساختار تجارت خارجی به نفع تجارت درون صنعت به گونه ای است که ضمن توسعه تجارت خارجی بر اساس مزیت های نسبی و رقابتی، بتوان نرخ تورم را نیز تعدیل کرد.